Veel ZZP'ers weten dat ze zelf pensioen moeten regelen. Maar hoeveel het hen oplevert als ze dat fiscaal aanpakken - dat weten ze vaker niet. De jaarruimte maakt het mogelijk om elk jaar een flink bedrag belastingvriendelijk opzij te zetten, terwijl de Belastingdienst een derde tot bijna de helft meefinanciert. En wie jarenlang niets deed, kan dat nu alsnog inhalen.
Wat is de jaarruimte
Als zelfstandige bouw je niets op via een werkgever. Dat maakt pensioenopbouw je eigen verantwoordelijkheid - maar ook je eigen kans. De overheid compenseert dat gemis via de jaarruimte: een jaarlijks bedrag dat je fiscaal aftrekbaar kunt storten op een lijfrente- of bankspaarrekening.
In 2026 is de formule: (inkomen - AOW-franchise) x 30%. De AOW-franchise staat op 19.172 euro. Bij een inkomen van 60.000 euro is je jaarruimte dus (60.000 - 19.172) x 30% = 12.248 euro per jaar. Het maximale bedrag in 2026 is 35.589 euro.
Zo bereken je wat je terugkrijgt
Het slimme aan de jaarruimte is dat de storting aftrekbaar is van je inkomen in box 1. Daardoor betaal je belasting over een lager bedrag. Afhankelijk van je inkomen krijg je bij de volgende aangifte 35,7% tot 49,5% terug van wat je hebt gestort.
Bij 12.248 euro en een belastingdruk van 40% ontvang je 4.899 euro retour van de Belastingdienst. Je legt dus per saldo 7.349 euro neer voor een pensioenpot van 12.248 euro - en die pot groeit daarna verder aan. Dat rendement haal je op geen enkele spaarrekening.
Concreet voorbeeld voor een ZZP'er met 65.000 euro winst: jaarruimte is (65.000 - 19.172) x 30% = 13.748 euro. Terug via aangifte bij 40% tarief: 5.499 euro. Nettokosten: 8.249 euro voor een pensioenstorting van 13.748 euro.
Vergeten jaren kun je nog inhalen
Wie de afgelopen jaren geen gebruik heeft gemaakt van de jaarruimte, hoeft dat niet af te schrijven. Via de reserveringsruimte mag je de onbenutte ruimte van de laatste tien jaar alsnog storten. Het maximum in 2026 is 42.753 euro in één keer.
Voor ZZP'ers die in de beginjaren van hun onderneming nooit aan pensioen hebben gedacht, is dit aanzienlijk. Vijf jaar lang gemiddeld 8.000 euro per jaar laten liggen? Dan kun je nu in één keer 40.000 euro inleggen en dat volledig aftrekken van je belastbaar inkomen.
De onbenutte ruimte staat in je eerdere aangiften. Je kunt ook een schatting maken via de rekentool op belastingdienst.nl. Vijf minuten werk dat je mogelijk duizenden euro's oplevert.
Geld op een lijfrenterekening valt buiten box 3
Een voordeel dat makkelijk over het hoofd wordt gezien: een lijfrenteproduct telt niet mee in box 3. Je betaalt er geen vermogensrendementsheffing over.
Spaar je hetzelfde bedrag op een gewone rekening, dan valt dat wel in box 3. In een periode waarin de box 3-belasting voor ondernemers al jaren onderwerp van discussie is, maakt dat een concreet verschil. Geld bij een bank of broker wordt belast op basis van een fictief rendement, ook als je nauwelijks rente ontvangt. Geld op een lijfrenterekening niet - dat staat volledig buiten de heffing.
Wie hogere vermogens aanhoudt en tegelijk wil sparen voor later, haalt daarmee dubbel voordeel: belastingaftrek bij storting én geen box 3-heffing op het opgebouwde saldo.
Banksparen of lijfrente bij een verzekeraar
Er zijn twee hoofdvarianten om pensioen via jaarruimte op te bouwen.
Banksparen is de eenvoudigste optie. Je opent een geblokkeerde rekening bij een bank - een lijfrentespaarrekening of lijfrentebeleggingsrekening. Je bepaalt zelf hoe je belegt: passief via indexfondsen, of conservatiever via deposito's. De kosten zijn laag en je hebt volledige transparantie over wat er met je geld gebeurt. Bekende aanbieders zijn ASN, BrandNewDay en Knab.
Lijfrente bij een verzekeraar is de andere variant. Hier sluit je een contract waarbij de uitkering op pensioendatum gegarandeerd is. De kosten liggen doorgaans hoger, maar je hebt zekerheid over wat je later per maand ontvangt - ongeacht hoe de beurs het heeft gedaan.
Voor wie zelf wil beleggen en lage kosten belangrijk vindt, is banksparen de logische keuze. Voor wie zekerheid over de uitkering wil, past de verzekeringsvariant beter. Beide vallen onder dezelfde fiscale regels.
Dit is wat je vandaag nog kunt doen
Stortingen voor belastingjaar 2026 moeten voor 31 december op de rekening staan. Wie daarmee wacht tot december, haalt het nog steeds - maar wie nu begint, laat zijn geld eerder aan het werk.
Drie stappen om te beginnen:
- Bereken je jaarruimte via belastingdienst.nl of een online rekentool. Houd je jaarcijfers bij de hand.
- Kies een aanbieder en vergelijk kosten en beleggingsopties. Let op de beheerkosten - die vreten op de lange termijn rendement weg.
- Stort het bedrag en bewaar het bewijs voor je aangifte inkomstenbelasting.
De reserveringsruimte vraag je aan via de aangifte inkomstenbelasting. Leg je eerdere aangiften naast elkaar of laat het uitrekenen door je boekhouder. De Rijksoverheid geeft een helder overzicht van alle pensioenopties voor ZZP'ers.
Nu de zelfstandigenaftrek verder daalt, neemt het belang van andere fiscale instrumenten toe. Pensioen via jaarruimte is er een van - betaalbaar, flexibel en met direct voordeel bij de eerstvolgende belastingaangifte.