Het CBS meldde deze zomer iets wat veel ondernemers al aan den lijve ondervinden: het tekort aan personeel is terug als grootste struikelblok voor de bedrijfsvoering. In het derde kwartaal van 2026 noemde 26,6 procent van de ondernemers een gebrek aan arbeidskrachten als belangrijkste belemmering, meer dan onvoldoende vraag (24,6 procent). Even leek het erop dat de rust een beetje terugkeerde, eind vorig jaar stond onvoldoende vraag namelijk nog op nummer een. Die adempauze duurde niet lang.
Voor een groot bedrijf met een HR-afdeling is dat vervelend. Voor een zzp'er of een klein team is het bedrijfskritisch: één zieke medewerker of één onvervulde vacature en je moet zelf bijspringen, orders afzeggen of klanten teleurstellen. Tijd om te kijken wat er wél werkt, zonder een wervingsbureau van tienduizenden euro's in te schakelen.
Waarom het tekort nu weer oploopt
Sinds het derde kwartaal van 2021 staat personeelskrapte vrijwel onafgebroken bovenaan het lijstje met belemmeringen. Na de piek van bijna 49 procent in 2022 zakte het percentage geleidelijk, tot het dit jaar weer begon te stijgen. Vooral in de zorg, techniek, installatiebranche en ICT blijven vacatures lang openstaan, simpelweg omdat er te weinig mensen met de juiste papieren of ervaring zijn. Tegelijk groeit de beroepsbevolking nauwelijks: economen verwachten tot en met 2027 een banengroei van zo'n 100.000 tot 130.000, tegenover de 750.000 banen die er tussen 2021 en 2024 nog bijkwamen. Er is dus geen golf nieuwe werknemers op komst die het gat vanzelf dichtrijdt.
Wat dat voor jouw bedrijf betekent, hangt af van je sector. Zit je in de bouw, techniek of zorg, dan voel je het waarschijnlijk al maanden. Werk je in een dienstverlenende sector met meer aanbod, dan is het risico kleiner, maar niet nul: 64 procent van alle Nederlandse bedrijven had dit jaar last van personeelstekort, blijkt uit cijfers van het CBS.
Automatisering is geen luxe meer, maar een reflex
Diezelfde CBS-cijfers laten zien dat bedrijven massaal naar automatisering grijpen als antwoord op de krapte. Dat hoeft geen dure ERP-implementatie te zijn. Denk aan een boekhoudpakket dat facturen automatisch herkent, een planningstool die roosters zelf optimaliseert, of AI die eerste concepten voor offertes en klantmails schrijft zodat jij alleen nog hoeft te controleren en versturen. 65 procent van de mkb'ers gebruikt inmiddels AI-tools, vooral voor marketing, administratie en data-analyse. Begin klein: kies één terugkerende taak die je elke week irriteert en zoek daar een tool voor, in plaats van in één keer je hele bedrijfsvoering om te gooien. In ons artikel over AI voor je bedrijf lees je hoe je dat stapsgewijs aanpakt.
Automatisering lost het tekort niet volledig op, maar het verkleint de hoeveelheid werk die per se door een mens moet gebeuren. En dat scheelt precies op de plekken waar je nu vastloopt.
Investeer in wie je al hebt, in plaats van te blijven werven
Een opvallende uitkomst uit recent onderzoek: 56 procent van de ondernemers leidt personeel liever zelf op dan dat ze hogere salarissen bieden om nieuwe mensen binnen te halen. Dat is niet alleen goedkoper, het werkt ook beter. Iemand die je al kent en vertrouwt, inwerken op een nieuwe taak kost meestal minder tijd dan een volledig nieuwe medewerker vinden, aannemen en inwerken, en de kans dat diegene blijft is groter. Het ministerie van Sociale Zaken biedt via mijnleercultuur.nl een gratis quickscan en praktische toolkit specifiek voor mkb'ers die hiermee willen starten.
Kijk ook naar jobcarving: knip functies opnieuw op zodat mensen vooral doen waar ze goed in zijn, en verdeel de rest anders. Een monteur die geniet van techniek maar de administratie haat, hoeft die administratie niet te blijven doen als je die taak elders kunt beleggen of automatiseren. Zo houd je mensen langer gemotiveerd, en dat is uiteindelijk goedkoper dan continu nieuw personeel zoeken. Wil je die vaardigheden bij jezelf en je team verder aanscherpen? Dit artikel over ondernemersvaardigheden geeft concrete aanknopingspunten.
Kijk verder dan de vertrouwde vijver
Een kwart van de ondernemers werft inmiddels actief over de grens om vacatures te vullen. Dat vraagt wel wat: vertaalde vacatureteksten, duidelijkheid over huisvesting en soms hulp bij een BSN-aanvraag, maar voor beroepen waar het Nederlandse aanbod structureel tekortschiet is het vaak de snelste route naar een bezette vacature. Werk je liever dichter bij huis, overweeg dan een samenwerking met een ROC of hogeschool in de buurt. Stageplekken en leerwerktrajecten kosten begeleidingstijd, maar leveren je op termijn mensen op die je bedrijf en cultuur al kennen voordat ze solliciteren. Onze tips voor het aannemen van personeel als zzp'er gaan dieper in op hoe je dat proces slim organiseert, ook als je zelf nog nooit iemand hebt aangenomen.
Dit is wat je deze maand kunt oppakken
Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Kies één actie die past bij waar jouw bedrijf nu het meeste last van heeft:
- Breng in kaart welke taak in je bedrijf het meeste tijd kost en het minst specialistisch is, en zoek daar een automatiseringstool voor.
- Vraag je huidige medewerkers wat ze zouden willen leren, en check of mijnleercultuur.nl daar subsidie of begeleiding voor biedt.
- Kijk kritisch naar één functie in je bedrijf: kun je die opsplitsen zodat mensen meer doen waar ze blij van worden?
- Leg contact met een lokale opleider voor een stageplek, ook als je nu geen vacature hebt openstaan.
Personeelstekort is geen probleem dat je in één keer oplost, maar wel een probleem waar je elke maand een beetje aan kunt bouwen. Bedrijven die dat structureel doen, staan er over een jaar aantoonbaar beter voor dan bedrijven die blijven wachten tot de arbeidsmarkt vanzelf ruimer wordt.