Na meer dan tien jaar praten, rapporten en mislukte pogingen ligt er nu een wetsvoorstel dat echt door het parlement gaat. Het kabinet stuurde in maart 2026 de Wet BAZ - de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen - naar de Tweede Kamer. Voor ruim een miljoen ZZP'ers in Nederland betekent dit een concrete verandering: wie ziek of arbeidsongeschikt raakt, valt straks terug op een publieke basisverzekering. Maar de dekking is beperkter dan velen hopen, en de kosten zijn niet verwaarloosbaar.
Waarom er nu haast bij is
De urgentie achter het wetsvoorstel is deels financieel van aard. Nederland riskeert toegang te verliezen tot zo'n 600 miljoen euro uit het Europese Herstel- en Veerkrachtplan als de sociale zekerheidsregelingen voor zelfstandigen niet voor 31 augustus 2026 zijn vastgelegd. Dat geeft minister Aartsen (VVD) een extra reden om vaart te zetten achter de Wet BAZ. Op 13 maart presenteerde het kabinet de plannen officieel.
Maar er speelt meer. Jarenlang was het ontbreken van een vangnet voor zelfstandigen een politiek hete aardappel: te duur, te complex, te weinig draagvlak. Nu de EU-deadline nadert en de Zelfstandigenwet tegelijk door het parlement gaat, is er eindelijk ruimte voor een beslissing.
Wat je gaat betalen
De premie voor de BAZ bedraagt 5,4 procent van je belastbare winst. Bij een jaarwinst van 45.000 euro betaal je zo'n 2.430 euro per jaar, ofwel circa 202 euro per maand. Er is een plafond: de premie loopt niet hoger op dan ongeveer 177 euro per maand, gekoppeld aan het minimumloon van 2026.
Voor een startende zelfstandige met een bescheiden omzet is de premie laag. Wie 20.000 euro winst maakt, betaalt iets meer dan 1.000 euro per jaar. Dat is anders dan bij een private AOV-polis, waarbij leeftijd, beroepsrisico en gezondheidsverleden een grote rol spelen. Een 45-jarige die net voor zichzelf begint, betaalt bij een private verzekeraar al snel het dubbele van een 28-jarige.
Dit is ook het moment om te kijken naar hoe andere ontwikkelingen je als ZZP'er raken. De zelfstandigenaftrek daalt dit jaar opnieuw - de druk op je nettowinst neemt van meerdere kanten toe.
Wat je terugkrijgt bij langdurige ziekte
Hier zit de grote beperking. De BAZ-uitkering start pas na een wachttijd van twee jaar. Raak je ziek of arbeidsongeschikt? Dan ontvang je via de BAZ niets tijdens het eerste en tweede jaar. Je bent die periode volledig afhankelijk van je eigen reserves of een aanvullende verzekering.
Na die twee jaar ontvang je maximaal het minimumloon als uitkering - in 2026 is dat circa 2.100 euro bruto per maand. Voor zelfstandigen die gewend zijn 4.000 of 5.000 euro te verdienen, is dat een aanzienlijke terugval. De uitkering stopt zodra je weer (gedeeltelijk) kunt werken, ook al verdien je dan minder dan voor je uitval.
Kort gezegd: de BAZ beschermt je tegen een karig bestaan na langdurige arbeidsongeschiktheid, maar garandeert geen inkomensbehoud. Het is een bodem, geen dak.
Kun je je afmelden voor de BAZ?
Er is een opt-out. Wie een private arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft die voldoet aan de eisen van de Wet BAZ - vergelijkbare dekking en een wachttijd van maximaal twee jaar - kan die polis aanhouden in plaats van de publieke verzekering. Eenmaal per jaar mag je wisselen tussen de publieke BAZ en een private polis.
Dat is goed nieuws voor ZZP'ers die al een uitgebreide AOV hebben afgesloten. Maar let op: niet elke polis kwalificeert automatisch. Polissen met een wachttijd van drie of zes maanden (gebruikelijk bij private AOV's) voldoen mogelijk niet aan de criteria. Laat je polis nakijken voordat je aanneemt dat je buiten de BAZ valt.
Wat dit voor startende ZZP'ers betekent
Voor mensen die net beginnen als zelfstandige biedt de BAZ iets wat eerder niet bestond: toegang tot een basisverzekering zonder medische keuring of leeftijdsopslag. Wie op zijn 50e voor zichzelf begint of een chronische aandoening heeft, betaalt hetzelfde percentage als zijn 28-jarige collega. Dat maakt de drempel lager.
De andere kant: ook als starter ben je die eerste twee jaar onverzekerd via de BAZ. Juist in de fase dat je nog geen grote buffer hebt opgebouwd. Denk daarbij ook aan de bredere vraag van zelfstandigheid - of je als ZZP'er echt zelfstandig bent of ongemerkt risico loopt is een vraag die ook op dit vlak relevant is.
Je krijgt straks een vangnet, maar geen inkomensverzekering
De Wet BAZ lost een lang bestaand gat op. Ruim een miljoen zelfstandigen hebben nu geen enkele bescherming bij langdurige arbeidsongeschiktheid - na invoering is er in ieder geval een minimale bodem. Dat is beter dan niets.
Wie zijn inkomen serieus wil beschermen, kan echter niet volstaan met alleen de publieke BAZ. De wachttijd van twee jaar is lang, en de maximale uitkering van minimumloon is voor de meeste zelfstandigen onvoldoende om vaste lasten te dekken. Een aanvullende private AOV blijft verstandig, zeker als je een hypotheek, gezin of andere vaste lasten hebt.
De wet gaat nog door de Tweede Kamer en is nog niet van kracht. Maar de plannen zijn concreet genoeg om je er nu al op voor te bereiden. Houd ook de andere nieuwe regelgeving voor ZZP'ers in 2026 in de gaten - er verandert dit jaar meer dan alleen de verzekeringssituatie.